Kısaca
- Kamu yapıları için hazırlanan Bakanlık şartnamesi, bina içi yatay pis su borusunda projede başka değer yoksa %1,0 eğimi esas alır; konutta değer projeye bağlıdır.
- İSKİ, parsel bacasından şebekeye giden bağlantı kanalında en az 1/50 eğim ister; yönetmelik bu kanalı parsel sahibinin sorumluluğuna verir, işletme sorununa yol açan parsel bağlantısının İSKİ’ce bedelsiz yenileneceğini de yazar.
- Yaygın gider kameraları eğimi sayı olarak vermez; suyun beklediği ve yağın toplandığı bölüm eğim sorununa işaret eder.
- Eğimin düzeltilmesi borunun yeniden döşenmesidir; açma ve yıkama bu işin yerine geçmez.
Gider borusunda eğim neden önemlidir?
Atık su hattı yer çekimiyle çalışır. Musluktan gelen temiz suyu şebeke basıncı iter; giderdeki suyu ise yalnız borunun eğimi ileri taşır. Eğim, suyu ve içindeki yağı, saçı, yemek artığını kolona kadar götürmeye yetecek ölçüde olmalıdır.
Eğim azaldığında su yavaşlar ve taşıdığı katıları bırakmaya başlar. Borunun bir bölümü askıdan sarkmış ya da şap dökülürken çökmüşse orada sürekli su bekleyen bir çukur oluşur. Ters eğimde su, gidere doğru geri yönelir. Bakanlık şartnamesi yatay boruların kelepçe ve ayarlanabilir rotlarla düzgün bir eğimle monte edilmesini bu yüzden ister.
Eğim sorununun tipik işareti, aynı giderde tekrar eden yavaşlıktır. Mutfak hattı yağ, banyo hattı saç ve sabun, tuvalet hattı ise katı atık taşıdığı için aynı eğim hatası her hatta farklı bir belirtiyle ortaya çıkabilir.
Resmî kaynaklarda gider eğimi için hangi değerler geçiyor?
Gider eğimi için iki resmî kaynakta sayı geçer. İkisi farklı hat bölümleri için yazılmıştır; birinin değerini öbürüne taşımamak gerekir.
%1,0, her metrede 1 cm düşüş demektir; 1/50 ise her 50 cm’de 1 cm, yani metrede 2 cm düşüştür. Şartname bina içi pis su tesisatının TS EN 12056-1, 2 ve 4 standartlarına uygun yapılmasını da ister. Standardın çapa ve debiye göre değişen tablolarını burada aktarmıyoruz. Sizin hattınız için geçerli değeri projeyi hazırlayan mühendis ya da hattı yeniden döşeyecek usta, borunun çapına, uzunluğuna ve bağlandığı noktanın kotuna göre belirler.
Resmî kaynaklarda geçen değerler ve kapsamları
Bina içi yatay pis su borusu
Kaynak: Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Makine Tesisatı Genel Tasarım Teknik Şartnamesi (2020), 2.4.1
Değer: %1,0 (aksi belirtilmedikçe)
Kapsam: Kamu yapıları için hazırlanmıştır; Tebliğ bu şartnameye uymayı kamu kurumlarına yükler. Konutta geçerli değer projeye göre değişebilir.
Bina içi yatay yağmur suyu borusu
Kaynak: Aynı şartname, 2.5.2
Değer: %1,0 (aksi belirtilmedikçe)
Kapsam: Aynı kamu yapıları kapsamı geçerlidir; yağmur suyu hattı pis su hattından ayrı çözülür.
Atık su bağlantı kanalı (parsel bacasından şebekeye)
Kaynak: İSKİ Abone Hizmetleri Tarife ve Uygulama Yönetmeliği, Madde 49
Değer: En az 1/50
Kapsam: Parsel sahibinin mülkünde ve sorumluluğundadır; en az 20 cm çaplı boruyla döşenir. İşletme sorununa yol açan parsel bağlantısını yönetmeliğe göre İSKİ bedelsiz yeniler.
Eğim hattın hangi bölümünde sorun çıkarır?
Bir dairede atık suyun yolu kabaca dört bölümdür. Lavabo, evye, duş veya küvetin sifonundan çıkan su önce yatay bir dal boruya girer; ustalar buna branşman der. Bu boru döşeme, şap veya duvar içinden geçerek düşey kolona bağlanır. Kolon suyu katlar boyunca aşağı indirir; en alt katta ya da bodrum tavanında yeniden yataya dönen toplama hattı suyu bina çıkışına, oradan parsel bacasına ve bağlantı kanalıyla şehir şebekesine taşır.
Düşey kolonda eğim sorunu olmaz; su doğrudan aşağı düşer. Eğim hatası iki yatay bölümde aranır: dairenin içindeki dal borularda ve binanın en altındaki toplama hattında. Dairedeki hata yalnız o dairenin giderlerini yavaşlatır. Alttaki toplama hattındaki hata ise bütün binanın suyunu taşıdığı için en alt kat giderlerinde geri tepme olarak ortaya çıkabilir. Bakanlık şartnamesi bu yoğun toplama bölümlerine yeterli temizleme kapağı konmasını, kolonların en alt bölümüne de temizleme kapağı yerleştirilmesini ister.
Eğim hatası hangi belirtilerle kendini gösterir?
Aşağıdaki belirtiler eğim sorununu düşündürür; ama aynı belirtiyi yağ birikimi, yabancı cisim veya hasarlı boru da verebilir. Ayrımı hattın içini görmek sağlar.
Eğimden şüphelenilen durumlarda yapacağınız gözlemi ve ustanın değerlendireceği işi ayırın.
| Gözlenen durum | Eğimle olası ilişkisi | Sizin kontrolünüz | Ustanın değerlendireceği |
|---|---|---|---|
| Aynı giderde sık tıkanma | Yavaş akan su, yağ ve tortuyu aynı bölümde topluyor olabilir | Tarihleri, önceki kullanımı ve açma yöntemini not edin | Açmadan sonra kamera gerekip gerekmediği |
| Süzgece ulaşmadan duşta göllenen su | Kaplamanın süzgece doğru eğimi yetersiz olabilir; borudan ayrı sorun | Göllenen yeri işaretleyin; süzgecin suyu yutmasını gözleyin | Süzgeç tıkalı değilse zemin eğimi için döşeme ve kaplama işi |
| Tıkanıklığın uzakta açılması | Uzun güzergâhın uzak bölümünde su bekliyor olabilir | Bildiğiniz güzergâhı eski proje veya tadilat planıyla anlatın | Gerekli görülürse hattın kamerayla izlenmesi |
| Tadilattan sonra yavaşlama | Eğim azalmış, bağlantı yükselmiş veya boru sarkmış olabilir | Tadilat tarihini ve yeri değişen gideri not edin | Yavaşlık sürüyorsa hattın görülmesi; gerekirse yeniden döşeme |
Aynı gider kısa aralıklarla yeniden tıkanıyor
Olası neden: Yatay hatta su yavaş akıyor, yağ ve tortu aynı bölümde tekrar tekrar toplanıyor olabilir.
Evde güvenli adım: Her tıkanmanın tarihini, hangi kullanımdan sonra başladığını ve nasıl açıldığını not edin.
Servis gerektiren durum: Tekrarı servise anlatın; açmadan sonra hattın kamerayla görülmesinin gerekip gerekmediğini usta değerlendirir.
Duş zemininde su süzgece gitmeden birikiyor
Olası neden: Kaplamanın süzgece doğru eğimi yetersiz olabilir; bu, borudan ayrı bir sorundur. Bakanlık şartnamesi bitmiş döşemeden süzgece doğru düzgün akıntı ister.
Evde güvenli adım: Suyun nerede göllendiğini işaretleyin; süzgecin kendisinin suyu hızlı yutup yutmadığını gözleyin.
Servis gerektiren durum: Süzgeç tıkalı değilse bu bir tıkanıklık açma işi değildir; zemin eğiminin düzeltilmesi döşeme ve kaplama işidir.
Tıkanıklık giderden beklenmedik ölçüde uzakta açılıyor
Olası neden: Hat uzun bir güzergâh izliyor ve uzak bir bölümde su bekliyor olabilir.
Evde güvenli adım: Hattın nereden geçtiğini bildiğiniz kadarıyla (tadilat planı, eski proje) ustaya anlatın.
Servis gerektiren durum: Usta gerekli görürse hattı kamerayla izler; görüntü hattın gerçek güzergâhını gösterebilir.
Tadilattan sonra başlayan yavaşlık
Olası neden: Yeniden döşenen bölümde eğim azalmış, bağlantı noktası yükselmiş veya boru sarkmış olabilir.
Evde güvenli adım: Tadilatın tarihini ve hangi giderin yerinin değiştiğini not edin.
Servis gerektiren durum: Yavaşlık tadilattan beri sürüyorsa hattın görülmesi ve gerekirse yeniden döşenmesi konuşulur.
Eğim kamerayla ölçülür mü?
Gider kamerası boru içini gösterir; yaygın kullanılan kameralar eğimi derece ya da yüzde olarak vermez. Buna karşın görüntü eğim sorununa işaret eden izler taşır: borunun belli bir bölümünde sürekli duran su, aynı hizada toplanmış yağ çizgisi, tortunun bir noktada kalınlaşması. Bu bulgular yetersiz eğimi düşündürür; ölçümün yerine geçmez.
Eğimin sayıyla belirlenmesi gerekiyorsa, boru erişilebilir bir yerdeyse (bodrum tavanı, asma tavan arkası) iki nokta arasındaki kot farkı ölçülür. Boru şap içindeyse iki ucuna ulaşılmadan kot farkı ölçülemez; bu da yüzey açmayı gerektirebilir.
Pratikte karar şöyle verilir: kamera bulgusu, tıkanmanın tekrar sıklığı ve hattın uzunluğu birlikte değerlendirilir. Tek seferlik bir tıkanıklıkta eğim üzerinde durulmaz; aynı noktada su bekleyen, sık tıkanan uzun bir hatta ise eğim konuşulmaya değer hâle gelir.
Eğim hatası nasıl düzeltilir, açma ve yıkama ne kadar yardımcı olur?
Açma tıkanıklığı giderir, yıkama boru çeperindeki birikintiyi söker. İkisi de borunun duruşunu değiştirmez. Yıkamadan sonra yeniden tıkanma riski azalabilir; ama eğim aynı kaldıkça yağ ve tortu zamanla yeniden toplanabilir. Bu yüzden eğim sorunu bulunan bir hatta yapılan açma ya da yıkama, nedeni ortadan kaldıran bir iş olarak sunulmamalıdır.
Eğimin düzeltilmesi, ilgili boru bölümünün sökülüp doğru eğimle yeniden döşenmesidir. Boru şap veya seramik altındaysa yüzey açılır; bu yüzden onarım, yüzey kapatma ve kaplama ayrı kapsamlar olarak konuşulur. Hata dairenin dal borusundaysa karar daire sahibinindir. Kolondan sonraki ortak toplama hattında ise bina yönetiminin kararı gerekir; Kat Mülkiyeti Kanunu, kat malikinin kendi bölümü dışındaki kanalizasyon tesislerini ortak yer sayar.
İSKİ yönetmeliğine göre parsel bacasından şebekeye giden bağlantı kanalı parsel sahibinin mülkünde ve sorumluluğundadır; yönetmelik, işletme sorununa yol açan parsel bağlantısının İSKİ tarafından bedelsiz yenileneceğini de yazar.
Genel bilgilendirme
Sorumluluk ayrımı genel bilgilendirmedir; yönetim planı ve binanın projesi sonucu değiştirebilir. Somut bir uyuşmazlıkta hukuki destek alın.
Banyo veya mutfak yenilenirken eğim nasıl korunur?
Tadilat, hattın eğiminin değişebildiği bir dönemdir; çünkü gider ağzının yeri değişir, zemin yükselir ya da boru yeni bir güzergâha alınır. Bu sırada birkaç noktaya dikkat etmek, sonradan yüzey açma ihtimalini azaltır.
- Yeni gider ağzının yeri, borunun bağlanacağı kolon girişinin kotuyla birlikte planlanmalıdır. Gider ağzı uzaklaştıkça aynı eğim için daha fazla yükseklik gerekir.
- Boru şap dökülmeden önce sabitlenmeli; askı ya da destekler borunun döküm sırasında sarkmasını önlemelidir.
- Usta, şap ve kaplama öncesinde hatta su gönderip akışı ve bağlantıları kontrol etmelidir. Bu aşamada fark edilen hata, kaplamadan sonra fark edilenden çok daha kolay düzeltilir.
- Bakanlık şartnamesinin istediği temizleme kapağı mantığı evde de işe yarar: erişilebilir bir giriş bırakmak ileride açma ve kamera işini kolaylaştırır.
- Gider ağzını taşımak ya da zemini yükseltmek ortak kolona bağlantıyı etkiliyorsa yönetimle konuşulmalıdır.
Gider Aç sahasından
Avcılar Yeşilkent’teki mutfak tıkanıklığında ilk değerlendirmemiz, sorunun daireye ait mutfak hattında olduğu yönündeydi. Kamera görüntüsü, mutfak borusunun dört metre kadar ilerledikten sonra binanın ana giderine bağlandığını gösterdi; hattın bazı bölümlerinde eğimin yetmediğine işaret eden durumlar vardı. Müşterimize, borunun içi temizlense de bu uzun güzergâhın ve eğim yetersizliğinin sürdüğünü, bu yüzden ileride yeniden tıkanmanın mümkün olduğunu anlattık. Yağ birikimini ve yıkamayı mutfak gideri rehberimizde anlattık.
Sık sorulan sorular
Gider borusu eğimi kaç olmalı?
Kamu yapıları için hazırlanan 2020 tarihli Bakanlık makine tesisatı şartnamesi, bina içi yatay pis su boruları için projede aksi belirtilmedikçe %1,0 eğimi, yani metrede 1 cm düşüşü esas alır; bu değer konutlar için genel kural sayılmaz. Binayı şebekeye bağlayan kanal için İSKİ en az 1/50 eğim ister. Kendi hattınız için geçerli değeri, borunun çapına ve projesine göre mühendis ya da usta belirler.
Banyo gider eğimi nasıl düzeltilir?
Önce sorunun boruda mı, zemin kaplamasında mı olduğu ayrılır. Su süzgece gitmeden göllüyorsa zeminin süzgece doğru eğimi düzeltilir; bu kaplama işidir. Boru eğimi yetersizse ilgili bölüm sökülüp yeniden döşenir ve genellikle şap ya da seramik açılır. İki işte de yüzey kapatma ayrı kapsam olarak konuşulur.
Tuvalet gider eğimi neden önemlidir?
Klozetten çıkan atık, mutfak ve lavabo suyuna göre daha fazla katı içerir ve yalnız eğim sayesinde kolona taşınır. Eğim yetersizse ya da boru sarkmışsa atık yolda kalabilir ve tuvalet hattı tekrar tekrar tıkanabilir. Tuvalet hattının eğimi projeye ve boru çapına göre belirlenir; bu rehber ayrı bir sayı vermez.
Gider yıkama eğim sorununu çözer mi?
Hayır. Yıkama boru çeperindeki temizlenebilir birikintiyi söker ve yeniden tıkanma riskini azaltabilir, ama borunun duruşunu değiştirmez. Eğim yetersiz kaldıkça yağ ve tortu zamanla yeniden toplanabilir. Eğimi düzeltmenin yolu ilgili boru bölümünün yeniden döşenmesidir; bu ayrı bir onarım kararıdır.
Kaynaklar ve ilgili sayfalar
Kaynaklar
İlgili sayfalar
Diğer rehberler
Son güncelleme: 15 Kasım 2026. İçeriği hazırlayan: Gider Aç Tesisat ekibi. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; inceleme yapılmadan kesin teşhis yerine geçmez.
Gider sorununu anlatın
Hangi giderin, ne zamandan beri ve hangi kullanımda tıkandığını söyleyin. Açma işleminin kapsamını ve gerekirse ek kontrolü işe başlamadan konuşalım.